Wat is gezonde seksualiteit en wat niet?
Hoe kan je gedrag interpreteren? Wat is wel passend, en wat is de onderliggende behoefte? Hoe kader je gezonde seksualiteit?
Seksueel (probleem)gedrag wordt vaak vooral bezien door de bril van ongemak en veiligheid. Het is voor de omgeving vaak lastig en ongemakkelijk om te kijken naar de wensen en de behoeften van een cliënt achter het gedrag.
Wat is eigenlijk seksueel probleemgedrag? Wat is seksualiteit en wat maakt dat we het ‘probleem’ vaak vanuit de wensen en behoeften van de professional of de context zien en er minder of geen zicht is op de wensen, verlangens en behoeften van de cliënt, terwijl dat juist aanknopingspunten voor ontwikkeling en groei biedt?
Wat is passend gedrag?
De normatieve lijst is een werkinstrument bij het Sensoa Vlaggensysteem. De lijst bevat een overzicht van mogelijk seksueel getint gedrag per leeftijdscategorie, van 0 tot en met 17 jaar. De lijst helpt je als professional om onder meer seksueel gedrag op een bepaalde leeftijd correct in te schatten.
Onderwijsopdracht uit KennisWijzer EVB+
Omgaan met seksuele problematiek, wat is acceptabel of normaal?
Bekijk het filmpje over het Vlaggensysteem.
Het Vlaggensysteem gebruikt voor het beoordelen van seksueel gedrag zes criteria: wederzijdse toestemming, vrijwilligheid, gelijkwaardigheid, leeftijds- en ontwikkelingsadequaat, passend bij de situatie en zelfrespect. Deze zes criteria helpen bij het onderzoeken of het gedrag gezond of grensoverschrijdend is. Op basis van de zes criteria wordt het gedrag ingedeeld in aanvaardbaar (groene vlag), licht seksueel grensoverschrijdend (gele vlag), ernstig seksueel grensoverschrijdend (rode vlag) of zwaar seksueel grensoverschrijdend (zwarte vlag). Met het Vlaggensysteem kan seksueel gedrag bespreekbaar gemaakt worden en kan gekeken worden hoe het beste op bepaald gedrag gereageerd kan worden.
Met deze opdracht denk je met behulp van het Vlaggensysteem na over wat acceptabel en normaal seksueel gedrag is. Let op: Na deze opdracht kun je het Vlaggensysteem niet zomaar in de praktijk gebruiken, hiervoor is het belangrijk om het Vlaggensysteem goed te kennen (bijvoorbeeld door hierover een training te volgen).
Kies een situatie uit de eigen praktijk of gebruik onderstaande situaties:
- Een begeleider ziet een vrouwelijke cliënt alleen in de tuin zitten. Ze friemelt onder haar kleren aan haar vagina.
- Een cliënt gaat elke week zwemmen met een begeleider. De begeleider komt erachter dat de cliënt over het pashokje kijkt wanneer de begeleider zich aan het omkleden is.
- Een cliënt probeert een begeleider steeds op de mond te kussen.
- Een cliënt krijgt als zijn onderlichaam gewassen wordt een erectie.
1. Geef individueel bij bovenstaande situaties aan:
- Heb je nog meer informatie nodig om te weten of dit acceptabel is? Zo ja, welke?
- Wat is jouw eerste indruk:Is hier sprake van wederzijdse toestemming?
- Is hier sprake van vrijwilligheid?
- Is hier sprake van gelijkwaardigheid?
- Past de situatie bij de leeftijd en het ontwikkelingsniveau van de persoon met EVB+?
- Vindt de situatie plaats in een passende omgeving
- Is hier sprake van zelfrespect?
- Vind jij dit gedrag acceptabel?
2. Bespreek de situaties met anderen. Hoe denken anderen erover? Waar zijn jullie het over eens en waarover niet? Hoe zouden jullie deze situatie in de praktijk aanpakken? Wat zou jouw visie zijn ten aanzien van seksuele ontwikkeling?
Meer informatie
Kijken door de roze bril leid tot seksuele gezondheid - Artikel van Welmoed Visser (CCE)
De normatieve lijst, een werkinstrument bij het Sensoa Vlaggensysteem, bevat een overzicht van mogelijk seksueel getint gedrag per leeftijdscategorie, van 0 tot en met 17 jaar, en helpt je als professional om onder meer seksueel gedrag op een bepaalde leeftijd correct in te schatten.