Seksueel misbruik

Seksueel misbruik bij mensen met een verstandelijke beperking

Seksueel misbruik komt vaker voor bij mensen met een verstandelijke beperking. Hoe vaak dit is, weten we niet precies, omdat een deel van de mensen het vanwege de beperking niet goed kan vertellen. Internationaal onderzoek geeft aan dat seksueel misbruik bij mensen met een verstandelijke beperking drie tot vijf keer vaker voorkomt dan bij mensen uit de algemene bevolking.

Dat seksueel misbruik bij mensen met een verstandelijke beperking vaker voorkomt, komt niet zozeer door de verstandelijke beperking zelf, maar door een stapeling van risicofactoren in hoe de zorg is georganiseerd.

Zie video Aafke Scharlo voor Centrum Seksueel Geweld

Hulp is nodig

Er wordt weleens gezegd dat mensen met een verstandelijke beperking geen last hebben van seksueel misbruik en daarom geen behandeling nodig hebben. Ze zouden het misbruik toch snel vergeten, niet eens begrijpen wat er is gebeurd, of toch geen trauma krijgen omdat hun ontwikkelingsniveau dat voorkomt. Niets is minder waar, zegt klinisch psycholoog Aafke Scharloo: ‘Mensen met een verstandelijke beperking hebben minstens evenveel last van seksueel misbruik. Daarbij kunnen ze minder makkelijk met stress omgaan, laat staan met traumatische stress. Je kunt vanuit deze gedachte dus zelfs stellen dat ze er misschien wel meer last van hebben dan mensen zonder een beperking.’ Hulp aan mensen met een verstandelijke beperking die seksueel geweld hebben meegemaakt is daarom wel degelijk nodig.

Signaleren van seksueel misbruik bij mensen met een verstandelijke beperking

Seksueel misbruik wordt bij mensen met een verstandelijke beperking nog onvoldoende gesignaleerd. Dit heeft meerdere oorzaken:

• Bij afwijkend gedrag of lichamelijke klachten worden er vaak andere verklaringen gezocht dan seksueel misbruik.
• De vraag over seksueel misbruik wordt niet snel gesteld.
• Mensen met een verstandelijke beperking kunnen misbruik moeilijk onder woorden brengen. Ook omdat ze er weinig tot niets over geleerd hebben.
• Soms realiseren mensen met een verstandelijke beperking niet dat ze misbruik meemaken. Ze zijn zo gewend dat ze door verzorgers op allerlei plekken worden aangeraakt, dat ze het onderscheid niet kunnen maken tussen goed aanraken en fout aanraken.
• Het herkennen van seksueel misbruik kan heel lastig zijn. Signalen van seksueel misbruik zijn nooit eenduidig. Bijvoorbeeld: Niet willen douchen of juist heel veel willen douchen, het kunnen allebei signalen zijn van seksueel misbruik.
• Mensen met een verstandelijke beperking worden niet altijd geloofd als zij kenbaar maken dat ze seksueel misbruik hebben meegemaakt.

Bekijk hier onze video over hoe het komt dat we seksueel misbruik bij mensen met een beperking nauwelijks signaleren.

Lijst met signalen van mogelijk seksueel misbruik

Deze lijst met signalen helpt je om na te gaan of een cliënt mogelijk misbruikt is. De lijst is opgedeeld in 3 soorten signalen:

1. medische signalen, zoals verwondingen of opvallende lichamelijke klachten;
2. gedragssignalen, zoals veel praten over seks of niet aangeraakt willen worden; omgevingssignalen:
3. signalen in het gezin, de instelling of bij hulpverleners van mogelijk misbruik.
   
   Lees meer en download de lijst: https://www.kennispleingehandicaptensector.nl/tips-tools/tools/signalen-seksueel-misbruik

Wat kun je als ouder of zorgprofessional doen na seksueel misbruik van iemand met een verstandelijke beperking?

• Neem het seksueel misbruik of het vermoeden daarvan serieus.
• Breng de risico’s in kaart en verklein de risico’s.
• Geef de persoon in kwestie informatie over seksueel misbruik.
• Maak met betrokkenen een plan van aanpak over voorkomen, begeleiding en behandeling.
• Breng iedereen die betrokken is bij de verzorging en begeleiding van de persoon in kwestie op de hoogte. Let op: niet iedereen hoeft te weten van het misbruik; laat het belang van het slachtoffer voorop staan.

Bekijk ook video over wat je als ouder of professional kunt doen.(Centrum voor Seksueel Geweld)